Evde Güvenlik Kontrol Listesi: Priz, Kilit, Tüp ve Dedektör

Ev güvenliği çoğu zaman akla hırsızlığı getirir, oysa evde başımıza gelebilecek sorunların büyük kısmı çok daha sıradan sebeplerden doğar: yıpranmış bir priz, sıkışan bir kilit, unutulmuş bir tüp hortumu, pili bitmiş bir dedektör. Bunların hiçbiri tek başına dramatik görünmez; tehlikeli olan, hepsinin aynı anda göz ardı edilmesidir. Bu yazıda evinizi mevsimde bir kez baştan sona gözden geçirebileceğiniz pratik bir kontrol listesi bulacaksınız. Uzmanlık gerektirmeyen, yarım saatte tamamlanabilecek bakışlardan oluşuyor.

Elektrik ve prizler

Evdeki elektrik sorunları genellikle önceden sinyal verir. Bir prizin çevresinde sararma ya da is izi varsa, fiş takılıp çıkarılırken kıvılcım görülüyorsa, priz dokunulduğunda ılık geliyorsa ya da yanık kokusu duyuluyorsa bu priz kullanılmamalı ve yetkili birine gösterilmelidir. Fişin prize gevşek oturması da ciddiye alınmalıdır; gevşek temas ısınma demektir. Çocuklu evlerde boş prizlere kapak takmak basit ama etkili bir önlemdir.

Uzatma kabloları ayrı bir başlıktır. Çoklu prizlere ütü, ısıtıcı, su ısıtıcısı gibi yüksek güç çeken cihazları takmaktan kaçının; bu cihazlar doğrudan duvar prizine bağlanmalıdır. Bir çoklu prizin ucuna başka bir çoklu priz takmak yaygın ama sakıncalı bir alışkanlıktır. Kabloları halı altından geçirmeyin, kapı altında ezdirmeyin ve mobilya arkasında sıkıştırmayın; ezilen kablo zamanla yalıtımını kaybeder. Sigorta kutusunda kaçak akım rölesi bulunup bulunmadığını öğrenin, varsa test düğmesine yılda birkaç kez basarak çalıştığını doğrulayın.

Kapı, kilit ve pencereler

Kapı güvenliği kilidin markasından çok bütünün sağlamlığıyla ilgilidir. Kilit dili kasaya tam oturuyor mu, kapıyı kapatırken zorluyor musunuz, menteşeler gevşemiş mi? Kapı ile kasa arasında büyük bir boşluk oluşmuşsa bu hem güvenlik hem yalıtım sorunudur. Anahtar zor dönüyorsa zorlamayın; kilit içinde kırılan bir anahtar çok daha büyük bir sorundur. Gerekiyorsa kilide uygun bakım yağı kullanılır, sıvı yağ ya da rastgele sprey kullanılmaz.

Kapı gözü ya da kamera, kapıyı açmadan görmenizi sağlar ve bu en basit güvenlik alışkanlığıdır. Giriş katlarında ve balkon kapılarında ek emniyet aparatları düşünülebilir. Pencere ve balkon kapılarının kilit mekanizmalarını da unutmayın; özellikle çocuklu evlerde pencerelerin belli bir açıklıktan fazla açılmasını engelleyen sınırlayıcılar hayati bir önlemdir. Balkon korkuluk yüksekliğini ve sağlamlığını, korkuluğun dibine tırmanmaya yarayacak sandık, saksı gibi eşyaların konumunu gözden geçirin.

Tüp, doğal gaz ve ocak

Gaz konusunda en sık atlanan ayrıntı hortum ve kelepçedir. Tüp hortumları kalıcı değildir, zamanla sertleşir ve çatlar; üzerindeki son kullanma tarihine bakılır ve süresi geçmişse değiştirilir. Kelepçelerin sıkı olduğundan emin olun. Sızıntı şüphesi varsa asla ateşle kontrol edilmez; sabun köpüğü sürüldüğünde kabarcık oluşması sızıntıyı gösterir. Tüp asla yatık durmaz ve bodrum katta saklanmaz.

Doğal gaz kullanılan evlerde gaz kokusu alındığında yapılacak sıra nettir: ateş yakmayın, elektrik düğmelerine ve fişlere dokunmayın, vanayı kapatın, pencereleri açın ve dışarı çıkıp yetkiliyi arayın. Ocak üzerinde yemek varken mutfağı uzun süre boş bırakmamak, tencere saplarını ocağın dışına doğru çevirmemek ve davlumbaz filtresini düzenli temizlemek de bu başlığa girer; yağ tutmuş filtre tutuşabilir.

Dedektörler ve yangın önlemleri

Duman dedektörü ucuz, kolay takılan ve gerçekten hayat kurtaran bir cihazdır. Tavana ya da tavana yakın duvara, mutfağın hemen üstüne değil koridora ve yatak odalarının yakınına takılır. Ayda bir test düğmesine basmak, pilini yılda bir değiştirmek yeterlidir; cihaz gece ara ara kısa bip sesi çıkarmaya başladıysa pili bitiyor demektir. Katı yakıt, şofben ya da soba kullanılan evlerde ayrıca karbon monoksit dedektörü bulunmalıdır; bu gaz renksiz ve kokusuzdur, insan fark edemez.

Evde bir yangın söndürme tüpü bulundurmak ve nerede durduğunu evdeki herkesin bilmesi önemlidir. Tüpün basınç göstergesinin yeşil bölgede olduğunu ara ara kontrol edin. Mutfakta yağ tutuşursa üzerine su dökülmez; kapak ya da ıslak bir bez ile hava kesilir. Ayrıca bir tahliye planı düşünün: hangi kapıdan çıkılacak, dışarıda nerede buluşulacak. Bu konuşmayı çocuklarla bir kez yapmak, kriz anında ciddi fark yaratır.

Su tesisatı ve düşme riskleri

Su kaçakları yavaş ilerler ve fark edildiğinde çoktan zarar vermiş olur. Çamaşır ve bulaşık makinesinin hortumlarını, lavabo altındaki bağlantıları ve sifon çevresini elinizle yoklayın; nem, kabarma veya küf izi arayın. Evden uzun süre ayrılacaksanız ana su vanasını kapatmak iyi bir alışkanlıktır. Vananın nerede olduğunu ve nasıl kapandığını mutlaka bilin.

Son olarak düşmeler, evde en sık yaşanan kazalardır. Islanan banyo zeminine kaymaz paspas koyun, halı kenarlarının kıvrılmasını önleyin, koridorlarda gece için hafif bir aydınlatma bulundurun. Yüksekteki dolapların üstünden eşya indirmek için sandalyeye değil sağlam bir merdivene çıkın. Bu listedeki maddelerin çoğu birkaç dakikalık bir kontrolden ibarettir; asıl fark, bunları düzenli olarak yapma alışkanlığında ortaya çıkar.